ЛIСТАПАД

Ліст апошні з дрэва ападае,

Цёмны ельнік морассю прамяк,

Тонкім шнурам восень маладая

Падвязала тканы андарак.

Падуласна ёй усё жывое,

Не саступіць скнара свой чарод.

Высмактала сонца агнявое

З цёплых сотаў жніўня вязкі мёд.

Лістапад сігае крок за крокам,

Падмінае ботам сухастой

I каля бяроз пацёршысь бокам

Просіцца назола на пастой.

2000г.

 

З МАЁЙ ПАМЯЦІ

Вакном у палісад

стаяла хата -

майго дзяцінства чыстага жытло.

I дзікі бэз быў рад,

і клён кудлаты,

што кожны вечар ззяла ў ім святло.

Кіпела ў чугуне

варэнне з вішні,

за праслам шчокі дзьмулі дзьмухаўцы.

Матуля на свірне

сушыла крышні

і выпякала тлустыя блінцы.

А пад “глухой" сцяной

стаялі лаўкі,

да прызбы прыхінуўшы галаву.

... Не прапіхнуць сліной

кавалак даўкі,

што я зубамі з памяці ірву.

2001г.

 

ПАКІНУТЫ КРАЙ

Расцвіла вясной мая ігруша,

Буйна кветкі выкінула ўраз,

Распусціла голле какалуша,

Цэдзіць ліпкі водар, нібы квас.

З куфра дастае рубіны вішня,

Прапануе ягадаў руку

I фліртуе побач клён увішны

З маладымі слівамі ў кутку.

Падаюць антонаўкі на шчаўе:

Колькі хочаш, столькі і збірай.

На кустах маліна даспявае -

Кліча сад, гукае на ўраджай.

... Некаму ў падол струсіць ігрушы,

Заплылі калодзежы іржой,

Неламанай вяне какалуша

На радзіме, кінутаю мной.

2001г.

 

НЕ ЧАС

Годзе, браце, нам з табою плакаць!

Не бядуй занадта, не тужы.

Не аднойчы твой ірвауся лапаць

I трашчэлі конскія гужы.

Колькі раз аб камень спатыкауся,

Колькі раз гузякі набіваў.

Уставаў што свет і позна клаўся,

Марыў, піў, маліўся і араў.

Не баранкаў - хлеба не хапала,

Толькі ты ўсё роўна выжываў.

Не было вяндліны - смажыў сала

I вадой крынічнай запіваў.

Можа сапраўды мы богам кляты,

Не шанцуе, хоць у бляшкі бі.

Што за лёс у нас такі кірпаты,

Хоць яго ў балота патапі.

Як не голад, дык чума, ці немцы,

Або стронцый мусіць атруціць.

Зачыніць бы шчыльна дзверы ў сенцы

I чужога ў хату не пусціць.

Скінуць з ног ванючыя анучы,

Распрануць дзіравыя штаны.

Беларускі наш народ жывучы,

Мы мацней рэпрэсій і вайны.

Толькі не бяры бяду на плечы,

Навучыся ёй супроцьстаяць.

Як на вёсцы бабы паляць печы,

То яшчэ не час труну збіваць.

2001г.

 

БУЛЬБА Ў МУНДЗІРАХ

На вячэру сення

У печы на вуглях

Навару мучанай

Бульбы ў мундзірах.

Высыплю чарнушкі

На рушнік з гаршчка.

Пасаджу вячэраць

Дочак і сынка.

Паднялася клубам

Пара над сталом,

Намінаем бульбу

З салам і гурком.

Апякае пальцы

Сыць гарачынёй,

На рушнік спацелы

Дзмём усе сям’ёй.

Пасыпаем соллю

I цярэбім так,

Не наесца ўволю

Бульбы аніяк.

Паддаюцца хутка

Клубні едакам.

Мелкага гаршчочка,

Мусіць, мала нам.

У ахвотку тая

Бульбачка ідзе,

Бо смачнейшай ежы

Не з'ясі нідзе.

I калі не ўродзіць

Колас на палях,

Мы дастанем з печы

Бульбы у мундзірах.

1990г.

 

Б’ЕЦЦА СЭРЦА

Б'ецца сэрца ў грудзях, б'ецца,

Па сасудах таўхае кроў,

А жыццё, быццам шоўк, трэцца

I яго мы сшываем зноў.

Ад натугі набухнуць жылы,

Безвыходнасць па скронях б’е -

I шкада гэты шоўк згнілы,

I насіць яго сіл не стае.

З поўных вёдзер туга льецца,

Больна вуснам яе глытаць.

Па жывому жыццё рвецца,

Нават нітак не можна звязаць.

... Перастала душа біцца,

Адхлынула ад цела кроў.

Нехта іншы крывой спіцай

Свой прарэх залатае зноў.

2000г.

 

ВЕСНА ПРИШЛА

Не сидится дома малой детворе,

Радуются дети солнцу во дворе.

Шлёпают сапожки по воде с утра,

Где побольше грязи, там идёт игра.

Надоели санки, лыжи и коньки,

Бегают по лужам наперегонки.

Зимние кормушки спрятаны в чулан,

Строятся скворечни для пернатых мам.

На столе подснежник воду с вазы пьёт,

Тёплыми шагами к нам весна идёт.

1992г.

 

МІЛЫ ЧАЧЭРСК

Там, дзе красуюць над Сожам

Травы калгасных лугоў,

Край наш квітнее прыгожа

Бісерам зор-васількоў.

Тут наш Чачэрск харашэе

Ад старажытных часін,

З кожнай вясной багацее,

Нібы які гаспадзін.

 

ПРЫПЕЎ:

Мілы Чачэрск,

Рэкі, палі.

Родны Чачэрск,

Песня зямлі.

 

Бусел раскінуў свабодна

Крылаў шырокі размах.

Мы на зямлі нашай роднай

Вольныя, нібы той птах.

Яснае мірнае неба

Цешыць блакітам штодня.

Болей нічога не трэба,

Толькі яго чысціня.

 

ПРЫПЕЎ ТОЙ ЖА

Мы не забудзем ніколі

Вуліц тваіх хараство.

Тут мы знайшлі сваю долю,

Нашага шчасця жытло.

Ты песнярамі ўваспеты,

Памяці той не згасіць.

Слаўны Чачэрск, горад светлы,

Люба з табою нам жыць.

 

ПРЫПЕЎ ТОЙ ЖА

2001г.

 

ЛЯ ЧАЧОРЫ

Цячэ павольная Чачора,

Цячэ сягоння, як і ўчора.

I хваляў срэбранае шкло

Кудысь рамонку панясло.

У глыбіні тых млявых вод

Плошча тулава чарот,

Да змроку з Замкавай гары

Яму ківаюць дзве вярбы.

А ён засмучана ў пясок

Хавае пяты ад дзявок,

Бо ведаў толькі бераг той,

Што ён прырос к зямлі нагой.

1997г.

 

ДАРОГА

Ты правіш на дарогу. Ноч наўсцяж.

Калючы маладзік паліў лучыну.

У неба зоркі выйшлі, як на пляж,

З куста туман часаў сваю аўчыну.

I ты адсюль пачаў нясмела шлях,

Капот па бездарожжу гучна клякаў.

На магістраль памчаў на ўсіх парах

Па правілам усім дарожных знакау.

Ледзь выбіўся на трасу, газануў,

А тут - кальцо і "склізкая дарога",

Як быццам хто пад рэбры садануў,

Фартуна зноў прыласціла другога.

Але ты з месца гоніш на аб'езд,

Табе прастор сам вецер саступае.

Ды вось за паваротам пераезд

Не тармазы націснуць прымушае.

"Абмежаванне хуткасці", затор,

Або “тупік", ці д'яблава "цагліна".

З надрывам глохне змучаны матор

I з ходу пад адхон ляціць машына.

2001г.

 

ТЫ, ДУША МОЯ

Ты, душа моя, что терзаешься,

На кого во зле обижаешься.

С высоты холма загляни в ручей:

В нищете твоей нет вины ничьей..

С туфель замшевых отряхни песок,

Опусти в ручей боль избитых ног.

Не проси, душа, подаяния,

Не копи из лжи состояния.

Тяжек будет груз на себе влачить,

Научись прощать, научись любить.

Не слизать пожар с пересохших губ,

Не покласть бревна на истлевший сруб.

Если берег твой впереди не пуст,

Не ломай страстей тростниковый куст.

Чтоб войти в ручей и терзанья снять,

Научись любить, научись прощать.

2001г.

 

ЧАЧЭРШЧЫНА МАЯ

Чачэршчына мая, куток радзімы,

Люблю тваіх антонавак дурман,

Люблю твае чаромхі і вяргіні,

I на сцяжынках бэзавы туман.

Люблю тваіх дарог крывыя рукі,

Тваіх вакон адчыненных спакой.

Жывуць тут нашы дзеці, нашы ўнукі,

Жывуць нашчадкі нашыя з табой.

I як званы апоўдні зажурбуюць,

Заплачуць, загалосяць, запяюць,

Няхай чачэрцы голас той пачуюць

I крыж святы на грудзі накладуць.

1997г.

 

ДА ЮБІЛЕЮ НАРОДНАГА КАЛЕКТЫВА "ЛЁС" ВЁСКІ БАБІЧЫ

Як удасца лёс - будзеш добра жыць,

Будзеш булкі печ і гарэлку піць.

А не ўдасца лёс - зажурбуешся,

З доляй горкаю нагаруешся.

Але ёсць у нас свой чачэрскі "Лёс",

Ён у Бабічах нарадзіўся, рос.

I ніколі "Лёс" не сумуе той,

I працуе ён і пяе з душой.

Як прысядзе дзень на завалінцы,

Гаспадыні як падуправяцца,

Над іржышчамі, над сланечнікам

Паплыве тады песня веньчыкам.

I заскачуць там па-над межамі

Пад "лявоніху" цені свежыя.

Трусяць хусткамі і спадніцамі

Дзеўкі жвавыя з маладзіцамі.

Мякка сцеле лён песня матчына

Пра тугу і боль нашай спадчыны.

Пра заўлётачку зухаватага,

Пра нялюбага, ды багатага,

Як у поле хлеб наліваецца,

Ды як кум з кумой залякаюцца.

I гуляе тут паміж слівамі

Дабрыня душы з пералівамі.

1995г.

 

КОГДА...

Когда весна журчит ручьями -

Поёт от счастья соловей.

А кто-то вымоет слезами

Глубокий ров в душе своей.

Когда июль раскинет руки -

Пируют сытные грачи.

Но жарче солнца чьи-то муки

Сжигают сердце, как в печи.

Когда за окнами балует

И куролесит листопад, -

В печали стонет и тоскует

Уединённый чей-то взгляд.

Ну, а когда придёт завея

И столько снега впереди -

Слова и чувства коченеют

И иней копится в груди.

Так незаметно жизнь сгорает,

Курится слабым огоньком,

Но если кто-то угасает -

Откройте двери в этот дом.

Ты не кляни свою судьбину,

А будь над нею господин.

Пока ты другом не покинут -

Ты в этом мире не один.

2000г.

 

XXX

Самый вкусный хлеб - с родного поля,

Самый верный друг - хороший пёс.

Самый лучший тост - тост за здоровье,

Слаще всех напитков - сок берёз.

Мягче всех ладоней - милой руки:

Как они умеют приласкать!

Самые родные дети - внуки,

Самый яркий возраст - 45!!!

1996г.

 

ПРАЧЫНАЙСЯ, МАЦЕЙКА - ЗЯМЛІЦА

Прачынайся, мацейка-зямліца.

Ужо сонца вочы працірае,

Ужо поле зерне дажыдае

I расой частуецца травіца.

Прачынайся, краю мой шырокі,

Ужо дзеці з кніжкамі шыбуюць,

Ужо вокны раніцу цалуюць

I гуляюць з вербамі аблокі.

Прачынайся, Белая Радзіма,

Ужо плечы просяць разгарнуцца,

Ужо вочы хочуць усміхнуцца,

Ужо досыць долі бегаць міма.

Досыць слёз, Чарнобыля, галечы,

Час заранцы скінуць холад ночы.

... Колькі ж будуць пухнуць твае вочы?

Колькі ж беды будуць біць у плечы?

1999г.

 

НАД ВИРОМ

Хорошо над Виром

Отдыхать всем миром,

Развернув палатки

Нюхать воздух сладкий.

На костре дымится,

Варится ушица

И грибы с опушки

Выставили ушки.

На озёрной глади

Лето мочит пряди,

Косу вымывает,

С берегом играет.

На траве примятой

Тут и там девчата,

Им дубы приветно

Машут до рассвета.

1998г.

 

ХХХ

Стаяць шэрэнгамі стагі -

стог за стагамі,

нам дэкламуюць, што снягі

не за гарамі.

На колкай пожні цішыня,

раса і просінь

і пад сядлом сырога дня

гарцуе восень.

2000г.

 

ПЕРШАЯ ПРАЛЕСКА

Першая пралеска -

радасць веснавая,

вырасла на ўзлеску

зорачка жывая.

Назбіраю кветак

поўныя далоні,

красавіцкіх дзетак

пацалую ў скроні.

Прынясу дадому

дзіва лесавое,

не скажу нікому

дзе расце такое.

2001г.

 

УСЁ МІНЕ

Усё міне. Саломай абляціць.

Пажоўкне і сатлее спакваля.

Пад слоем снегу ўсё перагарыць

I да вясны ачысціцца зямля.

Вось так і я - сябе перамяню,

Я стану моцнай, дужай удвайне.

Ці я любіла, ці яшчэ люблю -

Усё згніе, сапрэе і міне.

2001г.

 

ПАКЛОН МАТУЛІ

Сядзь, мая матуля, насупроць,

На канапу чыстую прысядзь.

Помніш, як цягала я аброць

I каня вучылася нуздаць?

Узгадай, як мы сцялілі лён,

І якім цяжкім наш клопат быў.

А які ля хаты вырас клён,

Што мой брат старэйшы

пасадзіў.

Дай жа Бог нам памяці з табой

Прыгадаць мінулага гады,

Як па квартам цёплы сырадой

На сняданак мне цадзіла ты.

Так жыццё сажвалась

неўнацей,

I твае гады ідуць на скон.

Ад сваіх унукаў і дзяцей

Ты прымі падзяку і паклон.

2001г.

 

ЖИТУХА

То ли дьявол, то ли черти

Наши судьбы теребят.

То идём бордюром смерти,

То салюты вслед палят.

Или вниз башкой с утёса,

Иль крыло загривок рвёт.

Носом в землю - кровь из носа,

То вино фонтаном бьёт.

Заметёт песком ресницы,

Макияж сотрёт со щек.

Чуть надежда заискрится

Сразу - по уху щелчок.

Что за чёрт! Вот невезуха:

Снова где-то под щитом.

Эх ты, наша жизнь-житуха,

То экспрессом, то ползком.

2001г.

 

ПАД АБЦАСАМ

Знарок да ганарлівасці жаночай

Ты трапіў дабравольна лад абцас.

Другому шчасце ў вочы зарагоча,

Табе ж яно далося ў самы раз.

I не шукай дарэмнага пытання

Чаму аднак паломнікам жывеш.

Ты вязнікам уласнага кахання

На катарзе павечнай прападзеш.

Ды шкадаваць свабоды той ці варта,

Калі ланцуг кахання лепш за рай?

Сваю Фартуну чэрпай поўнай квартай

І мелкімі глыткамі спажывай.

2002г.

 

И ВСЕ-ТАКИ ВЕСНА

Ещё на улице мороз,

Ещё немного мёрзнет нос,

Ещё как в панцире земля,

Ещё не вспаханы поля.

Ещё для ив не сшит наряд,

Ещё у них опущен взгляд.

Ещё не сушит губы зной,

Ещё луна под паранджой.

Ещё копит смолу сосна,

Но во дворе уже весна.

Уже не так печёт мороз,

Уже не больно щиплет нос,

Уже поля готовы жить,

Уже земля спешит родить.

Уже сирень не может ждать,

Уже устали звёзды спать.

Пора подснежникам цвести,

Пора берёзкам подрасти.

И пусть на улице мороз,

И пусть немного мёрзнет нос.

И пусть бывает жизнь, как соль,

И пусть съедает сердце боль.

Согреет лаской и теплом

Тебя твой друг, весна и дом.

1998г.

 

ДЕВСТВЕННИЦА

Распутно ночь сорочку расстегнула,

Бросает звёзды сверху в огород.

Коленкою рассвет игриво пнула

И месяцу тот час дала развод.

Не пожелав предать себя позору

Снимает траур с пылкого лица.

В экстазе тело бросила в Чечёру,

Стряхнув росу подолом у крыльца.

2001г.

 

ЧТО НАША ЖИЗНЬ?

Один мой друг заметил точно как-то,

Что наша жизнь похожа на рояль:

Скрипичный ключ, секунда, квинта, такты,

Бемоль и прима, терция, педаль.

Ведь для того, чтоб музыка звучала,

Не пальцем бить уместней, а играть.

От первой ноты и до интервала

Аккордами гармонию держать.

И плавный звук печального минора

Вдруг ля-мажором в ухо резко даст.

Движеньем рук для соло и для хора

Невидимый хормейстер тон задаст.

Ударит чёрный клавиш, брякнет белый,

Как в жизни точно - штиль, а следом шквал.

Вздохнёт рояль устало, избалело

И громко хлопнет крышкой на финал.

2001г.

 

МЯДОЦКІ КРАЙ I ЯГО ТАЛЕНТЫ

Там, дзе сасняк галлё гайдае дольна,

адкідваючы цень да мурагоў,

Мядотчына раскінулася вольна

паміж суквеццяў бэзу і снягоў.

Мядоцкі край. Азёры і курганы.

Твайго цяпла і міру ўсім стае.

Як загудуць гармоні і баяны,

здаецца, што душа сама пяе.

Сагрэтую дажджом і палкім сонцам,

імчыць цябе жыцця водаварот,

і талентаў народных верацёнца

за абарбтам робіць абарот.

Пад вэлюмам зімовай доўгай ночы

тут бацькаўшчыне славу кросны ткуць.

 Сюды, не фестываль у вёску Мётча

нас ногі самі быццам бы нясуць.

На тое палатно, што ткалі дзеўкі,

на матчын, крыжам вышыты, абрус

сягоння сыпляць танцы і прыпеўкі

усе, хто мае статус - беларус.

Тут скачуць "кракавяк" і вараць клёцкі,

тут пахне хлебам свежая ралля.

Няхай жа будзе шчасным край Мядоцкі

і талентамі поўніцца зямля.

2000г.

 

ДА ФЕСТЫВАЛЮ СВЯТА ФАЛЬКЛОРУ "БЕРАГІНЯ"

На юбілей з усіх куткоў краіны,

з далёкіх і бліжэйшых гарадоў,

на фестываль народны "Берагіня"

сабраліся сябры сягоння зноў.

Прывезлі свой фальклор сюды мінчане,

і з Любані гармонікі пяюць.

На гэта традыцыйнае спатканне

яны культуру звычаяў вязуць.

Усё, што збераглі і захавалі,

імкнуцца белым русам паказаць.

Аб чым бацькі і прадзеды спявалі

цяпер ужо нашчадкамі іх спяваць.

Пячэ нутро азарт мацней гарэлкі,

тут спрыт і густ прадставіць кожны свой.

Увішнай гаспадыняй Рудабелка

гасцей частуе хлебам і квасцой.

200г.

 

ЛЯСНАЯ КАРАЛЕВА

Каралева-елачка

ў лес зайшла далёка,

галаву з каронаю

падняла высока.

Вострыя іголачкі

пад кажух схавала,

завіруха цёплую

муфту ёй звязала,

сыпле дробным бісерам

зверху, справа, злева.

I смяецца на ўвесь лес

гэта каралева.

2000г.

 

Фестываль без "полькі",

нібы хлеб без сала,

не прытупвай колькі

ўсё, здаецца, мала.

Без "базару" свята,

быццам дзень будзёны,

хмеліць, нібы мята,

"крыжачок" шалёны.

Хто "кадрылю" скача -

доўга не старэе,

"карапэт" гарачы

цела нам сагрэе.

Калі ёсць жаданне

паскачы ў ахвоту

"проса" і "страданне",

"месяц" і "суботу".

Фестываль без "полькі"

нібы хлеб без сала,

не прытупвай колькі -

усё роўна мала.

2000г.

 

АБ СТАРЫМ ГОДЗЕ

На дварэ мяцеліца замяла парог,

год стары, сівы дзядок, здаўся і знямог.

Не махаць касой яму з рання па расе,

не збіраць бульбін ужо ў чорнай паласе.

У салодкім верасе ветрам не гуляць,

жоўтыя антонаўкі з дрэва не здымаць.

I чайку духмянага з пернікам не піць,

ды на загавалінцы люльку не скурыць.

З маладой кабетаю снопу не звязаць,

немаўляці дробнага ноччу не люляць.

Пад высокім сонейкам плечы не сагрэць,

Па шляху сялянскаму колам не рыпець.

Не смактаць па восені пчол гарачы мёд,-

вунь яго нашчадак свой водзіць карагод.

Корпаецца з шуфелем ля сваіх дзвярэй,

з горкі ў санках коціцца на плячах дзяцей.

Упрыгожыў шэранем, нібы пудрай, бэз,

па празрыстай шыбіне на вакно палез.

Новы год праз дзірачку дзівіцца пад дах,

век дваццаты тупае па яго слядах.

1993г.

 

СЧАСТЬЕ В РЮМКЕ

В чьём-то доме громко плачут дети -

трое синеглазых малышей,

а в окно плечом толкает ветер,

сквозняком бушует у дверей.

У отца рука в кулак зажата,

пьяный глаз и колет, и грозит,

а у мамы кофточка помята,

на лице пощёчина горит.

От причёски маминой красивой

лишь осталась шпилька в волосах,

да отцовских пальцев цепью синей

круглые печатки на плечах.

И дрожат напуганные дети

к матери цепляясь за подол.

Сколько же таких у нас на свете

глупых и безжалостных отцов.

Никого у них родней не будет,

чем их дом, их дети и жена.

Но они так просто счастье губят

в тонких рюмках пьяного вина.

1993г.

 

ХХХ

Жыцця зашмальцаваныя старонкі

Па памяці вычытваю наноў.

Прыгадваю малюнкі, загалоўкі

Нядауна перажытых мной гадоу.

Гартаю рукапісны тэкст зжаўцелы,

Пабіты градам, вымыты дажджом.

Калі б я нават вырваць ліст хацела,

Ці ж мне пад сілу спрапіцца з жыццём.

2001г.

 

ЦЁТКА

Чорнымі крокамі чорная цётка

Чорным завулкам ступае дрыготка.

Чорнымі пальцамі чорнае шкло

Мацае звонку, глядзіць у акно.

Чорнай шчакой, што за сажу чарней

Палка прыпала да чорных дзвярэй.

Просіць прытулку, лягла пад сцяной,

Ціснецца ў шчыліну чорнай нагой.

Чорнай пятой на падлогу стае,

 Сонныя песні на вуха пяе.

Ніжа на чорную нітку дрымоту,

Слотна сама пазяхае ў ахвоту.

Вось ужо вокны святлом не мігцяць.

Чорная цётка паклала ўсіх спаць.

Хай яна ў хаце да ранку снуе,

Толькі ў душу не пускайце яе.

1999г.

 

ЗАКОНОМЕРНОСТЬ

А осенью весны не ждут,

В природе всё закономерно.

И то, что листья больно жгут

Правдоподобно так и верно.

А осенью не ждут весны,

Ко сну отходят чувства наши,

И этой нудной скуки сны

Во рту горчат холодной кашей.

И если вдруг случится так,

Что май рискнёт не в срок явиться,

Жестокой осени сквозняк

Цветку уже не даст раскрыться.

А осенью весны не ждут,

В природе всё закономерно.

И то, что листья больно жгут

Правдоподобно так и верно.

2001г.